Huseinović se kroz svoj dugogodišnji i izuzetno angažirani rad profilirao kao jedan od najvažnijih dokumentarista savremene bosanskohercegovačke historije. Njegovi filmovi nisu samo puko bilježenje događaja, već temeljito istraženi i emotivno snažni dokumenti koji čuvaju kolektivno pamćenje jednog naroda. U vremenu kada se činjenice često relativiziraju ili prešućuju, njegov rad predstavlja svojevrsni čin otpora zaboravu, ali i pokušaj uspostavljanja istine zasnovane na svjedočanstvima i materijalnim dokazima.
 |
Najnoviji film „No lomite munar i džamiju“ bavi se sistematskim i organiziranim rušenjem džamija i drugih objekata Islamska zajednica u Bosni i Hercegovini tokom odbrambeno-oslobodilačkog rata u Bosni i Hercegovini 1992–1995. Kroz niz svjedočenja, arhivskih snimaka i autentičnih priča, film jasno ukazuje da uništavanje vjerskih objekata nije bilo slučajno niti sporadično, nego dio šire strategije brisanja identiteta i tragova postojanja Bošnjaka na određenim prostorima.
Posebno snažan segment filma, ali i poruka koja se provlači kroz cijelo ostvarenje, jeste kontrast između sudbine islamskih objekata i odnosa prema pravoslavnim i katoličkim svetinjama. Slika srušenih džamija, miniranih i spaljenih do temelja, nasuprot sačuvanim pravoslavnim i katoličkim crkvama, predstavlja duboko simboličan prikaz moralnih razlika u pristupu ratu i kulturno-vjerskom naslijeđu.
 |
Ta slika, kako je i sam autor istakao, govori više od hiljadu riječi.
– Ona ne predstavlja samo fizičko stanje objekata, nego i odraz vrijednosnih sistema, rekao je Huseinović. Dok su džamije bile mete planskog uništenja, brojni vjerski objekti drugih konfesija ostali su očuvani, često i pod zaštitom lokalnog bošnjačkog stanovništva. Time se potvrđuje kontinuitet jedne kulture koja, uprkos vlastitom stradanju, nije posezala za uništavanjem tuđih svetinja. Srušene džamije i sačuvani brojni pravoslavni, katolički i vjerski objeki slika je nas i anamo njih. Ovim fimom ostavljam trag koji će budućim generacijama svjedočiti o karakteru agresije, ali i o odnosu prema kulturno-vjerskom naslijeđu. Mnogi nisu shvatili naslov filma „No lomite munar i džamiju“ pa se dešavalo da ljudi to najavljaju kao ne lomite munar i džamiju, a u stvari sva ova priča kroz cijeli istorijski tok je jedna naredba. Naredba: Rušite džamije. U „Gorskom vijencu“ u tom genocidnom spjevu, jedan od stihova kaže „No lomite munar i džamiju“. Na starocrnogorskom to je u stvari naredba da se ruše džamije. Drago mi je da počinjemo malo dešifrovat otprilike tu više stoljetnu namjeru uništenja svakog traga Bošnjaka na našim prostorima.
 |
Upravo u toj suprotnosti leži snažna poruka filma – da se karakter jednog naroda ne ogleda samo u onome što govori, nego u onome što čini, posebno u najtežim vremenima. Očuvanje tuđih vjerskih objekata u okolnostima rata svjedoči o duboko ukorijenjenom osjećaju poštovanja prema drugome i drugačijem, što predstavlja jednu od temeljnih vrijednosti bosanskohercegovačkog društva.
Alija Gluhović, jedan od Avdinih saradnika, naglasio je da su agresori vrlo dobro znali šta džamije znače Bošnjacima, te da njihovo rušenje nije imalo samo materijalni, nego i duboko simbolički cilj – uništenje zajednice, identiteta i duhovnog kontinuiteta.
 |
Pored Avde Huseinovića prisutnima se obratio i hafiz dr. Mensur Malkić, izaslanik reisul-uleme dr. Huseina Kavazovića, podsjetivši da Dan džamija, koji se obilježava 7. maja, nije samo sjećanje na rušenje Ferhadija džamija, nego i na ukupno stradanje vjerskih objekata i džemata širom zemlje. Jedan od ciljeva agresora bio je uništenje naših džamija i mesdžida ali prije svega uništenje naših džamata. Zahvaljujući dragom Allahu, našim gazijama i šehidima, to im se nije ostvarilo. Stojimo uspravno i dostojanstveno u svojoj vjeri din Islamu, u svojoj borbi za pravdu, za domovinu za zajednicu, za naše porodice. Stojimo uspravno i dostojanstveno kao što stoje uspravno i dostojanstveno i naše džamije i njihove munare. I tako će ako Bog da ostati do sudnjega dana. Hvala autoru Avdi koji je uložio truda, koji je uložio svoje znanje, energiju, iskustvo da napravi jedan ovakav film, da napravi jedan dokument koji će biti trajnog karaktera, koji će kazivati i onda kada mi budemo šutili, koji će govoriti i onda kada nas ne bude bilo, dokument, istine i dokaza koji će ostati trajeno za buduće generacije da znaju šta se dešavalo ovdje na ovim našim prostorima.
 |
Film dodatno dobija na emotivnoj snazi kroz muziku, posebno pjesmu „Kad se stvari počnu zvati pravim imenom“, koju su za potrebe filma uradili Eldin Huseinbegović i Sead Zubanović, a koju je Huseinbegović izveo s posebnom nadahnućem.
„No lomite munar i džamiju“ nije samo film – to je dokument vremena, svjedočanstvo istine i trajni podsjetnik budućim generacijama. Kroz predani rad Avde Huseinovića, ova priča dobija svoj glas, ostajući da govori i onda kada svjedoci utihnu.
|
B.Net
