Slovenci su pragmatični – zašto bi se oni upuštali u prljave radnje i stvarali nacionalističko-šovinističku književnost, kad je mogu posuditi od svoje južne braće, koji su u tom poslu maheri svjetskog kalibra. Slovenački mentalitet je drugačiji – prefinjen je i sofisticiran. Tokom raspada SFRJ Srbi i Hrvati su se koristili međusobnim brutalnim etničkim čišćenjima – koja su bila naročito strahovita kad su žrtve istraga bili Bošnjaci –, dok su to Slovenci izveli „nježno“. U aferi „izbrisani“ preko noći su tajno iz registara stalnog prebivališta uklonili imena preko dvadeset hiljada ljudi, koji nisu prethodno uložili zahtjev za državljanstvo novonastale države Slovenije. Tadašnji vladajući klero-nacionalistički režim je te osobe označio za državne neprijatelje broj jedan i kaznio ih njihovim administrativnim uništenjem. Ljudi su ostali živi, ali bez ličnih dokumenata morali su napustiti Sloveniju.
Naravno, napuštanje Slovenije ni slučajno nije bilo dobrovoljno; „izbrisani“ nisu ni znali šta ih je zadesilo pa su ostali bez ličnih dokumenata. Policija ih je bez ikakvih sudskih odluka deportirala o svom trošku. Kasnije se dugi niz godina za prava tih nesrećnika bezuspješno borio pravnik Matevž Krivic. Prema njegovim izjavama u Sloveniji nije bilo institucije koja bi se pozitivno odazvala na taj administrativni zločin. Njegove molbe su odbijali svi redom – desni i lijevi, demokrati i liberali. Slovenačka politička ljevica se u tom pogledu nije razlikovala od desnice.
Među izbrisanima bio je veliki broj Roma.
 Ne znamo čime je ortodoksni islamofob Njegoš zadužio Slovence za takav tretman |
Zločin prema određenoj etničkoj grupi priprema se prvenstveno propagandom kroz pokvarenu književnost, koja se svrsishodno nalazi u obaveznoj školskoj lektiri. U kriznim momentima agresivni nacionalizam i šovinizam iz školskih udžbenika prelazi u javne medije i eksponentno se širi s ciljem dehumanizacije targetirane vjerske ili narodne grupe.
Slovenački pisac Ivan Cankar je 1907. godine napisao novelu Sluga Jernej i njegovo pravo u kojoj prikazuje klasne razlike u slovenačkom društvu pod vladavinom Austrougarske monarhije. S tog vidika je djelo u redu, Cankar je bio socijaldemokrat, međutim, čitajući nailazimo na sporni dio, u kojem je stereotipno označen romski narod kao nepopravljivo pokvaren: „Bolje je da sam sebi prikačiš tek onako još nekoliko ubistava i krađa, jer ćeš tako pokazati smjernu i skrušenu dušu. A vlastima su takve duše po volji, makar bile sve ciganske i prepune grijeha …“
Pridjev „ciganske“ u ovom slučaju nije prisvojni, već opisni: „ciganske“ znači pokvarene. One mogu pripadati bilo kome, ako su zločinačke i lopovske onda kažemo da su ciganske. U pitanju je rasizam teškog oblika. „Ciganske duše“ – sintagma je, koja kao težak grobni kamen visi o vratu čitavog jednog naroda – Roma. Ona nam sugerira da ne postoje pošteni Romi.
Dehumanizirani i marginalizirani Romi i dan-danas trpe šikaniranja i ponižavanja širom Evrope, da o njihovom stradanju tokom Drugog svjetskog rata niti ne govorimo.
Novela Ivana Cankara Sluga Jernej i njegovo pravo (1907) prevedena je na sve jezike naroda SFRJ i uvrštena u njihove obavezne školske lektire. Time je južnoj braći uzvraćen dar za Gorski vijenac i Na Drini ćupriju, u znak bratstva i jedinstva. Jedinstva u nepočinstvu, nažalost.
