Mladi ljudi koji bi trebali biti nosioci promjene, u velikoj mjeri dijele iste vrijednosti koje propagira aktuelna Vučićeva vlast. Više svetosavlja, više nacionalizma, više oslanjanja na Rusiju kao mitološkog zaštitnika, više “nedavanja Kosova”, više identifikacije sa četničkim nasljeđem. Umjesto otpora, dobili smo amplifikaciju vlasti. Državni univerzitet „Sveti Sava” je samo formalizacija onoga što već postoji u praksi. Srbija ne klizi u Srednji vijek. Srbija tamo odlučno i združeno korača.
Piše: Dragan Bursać
Znate ono kada vlast i ideologija konačno dođu u savršeni sklad. Kada politički projekat i (para)duhovni okvir prestanu biti paralelni tokovi i postanu jedna ista rijeka. Srbija danas živi upravo takav trenutak. Na jednoj strani Aleksandar Vučić kao politički inženjer radikalskog sistema, na drugoj strani patrijarh Porfirije Perić kao njegov duhovni pandan. I mora im se priznati: znaju šta rade i još važnije, znaju kako to postići. Dakle, ista su strana.
Jer ovo što gledamo nije stihija. Ovo je projekat.
Četiri decenije državno-crkvenog preumljavanja
Upravo potpisan Memorandum kojim država Srbija zajedno sa Srpskom pravoslavnom crkvom osniva Univerzitet „Sveti Sava” nije tek izolovan potez, niti neki random pedagoški eksperiment, a niti puka simbolika. To je logičan završni čin višedecenijskog procesa totalne klerikalizacije srpskog (srbijanskog) društva. To je finale procesa koji nije prodro samo u institucije, nego je preoblikovao svijest čitavih generacija koje su odrasle uz agresivno servirano svetosavlje kao ideološki, a ne duhovni okvir. Od kraja osamdesetih do danas. Ko zna računati, nabrojaće četiri decenije mentalnog prezupčavanja.
Drugim riječima, država i Crkva Srbije više nisu partneri. Oni su jedan te isti sistem.
I tu počinje problem.
Jer obrazovanje, koje bi trebalo biti prostor slobodnog mišljenja, kritike i nauke, sada se formalno podvodi pod „načela znanja, vaspitanja i morala” a definisano je u savezu sa Crkvom Srbije. Ta formulacija zvuči bezazleno, čak poželjno, ali u realnosti znači institucionalizaciju jedne ideologije kao norme.
A kad crkvena ideologija postane norma, sloboda postaje devijacija.
No, da bi se razumjelo kako je Srbija došla do ove tačke, mora se pogledati unazad.
Ova klerikalizacija nije nastala jučer. Ona je decenijama građena, strpljivo i sistematski. Od rehabilitacije četničkog pokreta, preko proglašavanja svecima nekih od najmanje kazano sumnjivih likova koji su obožavali Hitlera, do političkog uzdizanja Crkve Srbije kao vrhovnog moralnog autoriteta i do totalnog prožimanja nacionalnog identiteta sa religijskim simbolima. Svetosavlje je iz duhovnog okvira pretvoreno u političku ideologiju, a ta ideologija je postala kičma sistema. Zapravo, da se ne lažemo, ono je i nastalo kao heretički, nacionalistički, velikosrpski projekat krajem dvadesetih godina prošlog vijeka.
Digitalno-analogne litije
Pa onda kad vidimo trajanje i dejstvo, rezultat je jasan. A rezultat je generacija mladih ljudi koji ne traže promjenu, nego desnije od desnog.
To se najjasnije vidjelo u studentskim protestima. Ili preciznije, u onome što je od njih ostalo.
Jer ako su protesti ikada i postojali kao autentičan bunt protiv sistema, oni su danas do te mjere otupljeni da više ne predstavljaju prijetnju vlasti. Razlog nije samo represija, niti kontrola medija, nego mnogo dublji proces – ideološko preoravanje svijesti mladih koji su postali zombi kombinacija svetosavaca zilota i proruskih kadrovika.
Mladi ljudi koji bi trebali biti nosioci promjene, u velikoj mjeri dijele iste vrijednosti koje propagira aktuelna Vučićeva vlast. Više svetosavlja, više nacionalizma, više oslanjanja na Rusiju kao mitološkog zaštitnika, više “nedavanja Kosova”, više identifikacije sa četničkim nasljeđem. Umjesto otpora, dobili smo amplifikaciju vlasti.
I tu dolazimo do ključnog momenta.
Vučić sjedi i gleda
Vučić je shvatio da nema potrebe mijenjati ono što već radi kao sat u njegovu korist.
Kada su i oni koji protestuju počeli ličiti na ono protiv čega protestuju, sistem je dobio ono što svaka vlast sanja – kvaziopoziciju koja potvrđuje njegovu ideologiju. Zato je raspustio svoje „ćacije” i „ćacilend”, jer su mu postali nepotrebni. Regularni studenti, pod pritiskom Crkve Srbije i uz asistenciju ruskih utjecaja, počeli su reproducirati isti obrazac.
Konj i oni pod konjem koji pobjeđuju se ne mijenjaju.
Zato današnji potezi vlasti nisu reakcija, nego nastavak, gotovo organskog djelovanja.
Državni univerzitet „Sveti Sava” je samo formalizacija onoga što već postoji u praksi. To je institucionalni pečat na proces u kojem se znanje podređuje vjeri, a kritičko mišljenje zamjenjuje poslušnošću. I nije slučajno da se sve to dešava u trenutku kada su političke alternative svedene na minimum koji se mjeri promilima.
Jer i “opozicija”, u velikoj mjeri, čast izuzecima, želi isto – samo bez Vučića.
I tu leži tragedija.
Isti ideološki, otrovni bazen
Nije problem samo vlast. Problem je što je ideologija koja tu vlast održava postala općeprihvaćena. Kada politički spektar, od vlasti do opozicije, od studenata u blokadi do Vučićevih ćacija dijele iste temeljne postavke, promjena postaje iluzija. Možete zamijeniti aktere, ali sistem ostaje isti.
Zato Srbija danas ne ide unazad slučajno.
Ona ide planski.
I ide uz podršku vlastitog društva.
Nije ovo diktatura, ovo je konsenzus
Jer ovo nije diktatura u klasičnom smislu. Ovo je konsenzus. Konsenzus o tome šta Srbija treba biti – tradicionalna, klerikalna, nacionalno homogena i ideološki zatvorena. U takvom okviru, univerzitet koji osniva država zajedno sa Crkvom Srbije nije eksces, nego logičan ishod.
To je srednji vijek sa modernim PR-om.
A Vučić i Porfirije su u toj priči savršen tandem. Jedan upravlja političkom realnošću, drugi oblikuje duhovni narativ. Jedan kontroliše institucije, drugi daje legitimitet. I zajedno grade sistem koji je otporan na promjene jer promjenu više nema ko da traži i ko da ga mijenja.
Jer kad mladi ljudi žele više istog, kada opozicija ne nudi ništa suštinski drugačije, kada se obrazovanje stavlja pod ideološki okvir crkve, tada više nema sukoba između vlasti i društva.
Tada vlast postaje društvo.
I društvo postaje vlast.
Sudija sviraj kraj pa da se svi zamonašimo! Zato ova inicijativa nije samo obrazovna politika. Ona je poruka. Poruka da je proces završen, da je ideološka transformacija društva uspješno provedena i da sada slijedi njena institucionalna potvrda.
A to znači samo jedno.
Srbija ne klizi u Srednji vijek.
Srbija tamo odlučno korača.
I to ne protiv volje svog društva.
Nego uz njegovu podršku.
Za narodne pare.
I uz blagoslov.
(Foto: x.com/sns_)
startbih.ba
