vinjska glava pred džamijom u Parizu nije huliganski čin. To je politička poruka. Ona istovremeno ponižava muslimansku zajednicu i mobilizuje ekstremnu desnicu. Za pojedine akcije srpskim izvršiocima je obećana naknada od nekoliko stotina do hiljadu i po eura. Troškovi putovanja bili su pokriveni, logistika obezbijeđena, a instrukcije dolazile od ljudi povezanih sa ruskim obavještajnim službama.

Piše: Dragan Bursać za Start BIH

“Državljani Srbije koji su raspirivali vjersku mržnju po Evropi dobijali su instrukcije iz Rusije.“

Tako glasi vijest Radija Slobodna Evropa, koji se poziva na presude Višeg suda u Smederevu. Prema tim dokumentima, koji su u posjedu RSE, grupa državljana Srbije organizovala je niz incidenata u Parizu i Berlinu tokom proljeća i ljeta 2025. godine. Meta su bile jevrejske i muslimanske zajednice. Sinagoge i Muzej holokausta u Parizu polivani su bojom, ispred džamija ostavljane svinjske glave, a u blizini memorijala ubijenim Jevrejima u Berlinu postavljani su groteskni simboli.

Trojica su priznala krivicu i dobila kazne kućnog zatvora. U presudama stoji i ključna informacija. Nalozi, instrukcije i novac dolazili su iz struktura obavještajne službe Ruske Federacije.

Drugim riječima, ono o čemu se godinama govori dobilo je i zvaničnu sudsku potvrdu.

To je maligni ruski uticaj u svojoj operativnoj formi.

Neraskidivi uticaj ruskog i srpskog sveta

Ali priča se ne završava na Rusiji. Ona se tek otvara prema onome što se na Balkanu naziva srpski svet. Ta ideološka konstrukcija danas funkcioniše kao lokalna infrastruktura ruske strategije destabilizacije. Moskva daje geopolitički okvir i metode, a Beograd i njegovi politički i društveni sateliti obezbjeđuju teren, narative, operativne izvršioce i prizemne kadrove.

Zato je ova vijest mnogo važnija nego što izgleda.

Jer kada državljani jedne evropske države odlaze u Pariz i Berlin da provociraju vjersku mržnju po instrukcijama ruskih službi, tada više nije riječ o izolovanom nacionalističkom incidentu. Riječ je o modelu. O mreži. O sistemu hibridnog rata.

Maligni ruski uticaj nije propaganda iz vremena Hladnog rata. Nema više ideoloških brošura ni agitacionih komiteta. Današnji model mnogo je sofisticiraniji i aktivniji. On koristi slabosti otvorenih društava. Demokratija počiva na slobodi govora, pluralizmu i političkom nadmetanju. Upravo te vrijednosti postaju pogodno tlo za manipulaciju kada se u njih ubace provokacije koje raspiruju strah i mržnju.

Svinjska glava pred džamijom u Parizu nije huliganski čin. To je politička poruka. Ona istovremeno ponižava muslimansku zajednicu i mobilizuje ekstremnu desnicu. Društvo se polarizuje, politički prostor se radikalizuje, a država troši energiju na unutrašnje konflikte.

Takav scenarij savršeno odgovara interesima Kremlja.

Novi oblik ratovanja

Ruska strategija posljednjih dvadeset godina razvija ono što se naziva hibridni rat. To je kombinacija obavještajnih operacija, finansiranja ekstremističkih grupa, cyber napada, propagande i organizovanja incidenata koji proizvode političku nestabilnost.

U toj strategiji ne postoje tenkovi ni formalne objave rata. Postoje mreže posrednika i lokalnih izvršilaca.

Presude iz Smedereva pokazuju kako taj sistem zapravo funkcioniše. Ljudi koji su izvodili akcije nisu bili profesionalni agenti. Bili su plaćeni terenski izvršioci. Za pojedine akcije obećavana im je naknada od nekoliko stotina do hiljadu i po eura. Troškovi putovanja bili su pokriveni, logistika obezbijeđena, a instrukcije dolazile od ljudi povezanih sa ruskim obavještajnim službama.

Takvi izvršioci često vjeruju da učestvuju u patriotskom ili političkom aktivizmu. U stvarnosti postaju instrument obavještajnih operacija.

U toj geopolitičkoj igri Srbija ima posebnu ulogu.

Ona se posljednjih godina pretvara u operativni prostor ruskog uticaja na Balkanu i prema Evropi. To nije tek posljedica istorijskog rusofilstva. To je politički i bezbjednosni ekosistem koji omogućava ruskim strukturama da preko lokalnih mreža djeluju u regionu i šire.

Američko Ministarstvo finansija sankcionisalo je još 2023. Aleksandra Vulina uz obrazloženje da je svojim djelovanjem pomagao ruskim operacijama koje podrivaju stabilnost Zapadnog Balkana. Ta sankcija nije bila politička metafora. Bila je signal da Vašington ruski uticaj na Balkanu vidi kao konkretan bezbjednosni problem.

Na tu sliku nadovezuje se i priča o ruskim kampovima.

Ruski kampovi, sjeća li se iko toga?

Sjećate se slučaja etno-sela Sunčana Reka kod Loznice, uz samu Drinu. Moldavske vlasti su upozorile da su tamo tokom 2025. godine obučavani strani državljani za izazivanje nereda tokom izbora u Moldaviji. Ljudi iz Moldavije i Rumunije prolazili su obuku za probijanje policijskih kordona i organizovanje haosa.

Drugim riječima, radilo se o logističkoj bazi za destabilizaciju druge države.

U Moldaviji je u tom slučaju uhapšeno više desetina ljudi povezanih s ruskim planom izazivanja nereda. U međunarodnim izvještajima navodi se da su neki od osumnjičenih trenirani upravo u Srbiji.

To nije geopolitika u teoriji. To je infrastruktura hibridnog rata.

Pa sad zamislite sljedeću sliku.

U jednoj državi postoji kamp u kojem se obučavaju ljudi za destabilizaciju izbora u drugoj zemlji. U isto vrijeme državljani te iste države odlaze u evropske metropole da provociraju vjersku mržnju po instrukcijama ruskih službi. A politički vrh te države nastavlja govoriti o vojnoj neutralnosti.

Neutralnost u takvom kontekstu zvuči kao politička ironija i sprdnja.

U stvarnosti, Srbija se pretvara u regionalni čvor ruske strategije destabilizacije.

Rusofilija – bolest najmilija

Zašto na sve to u samoj Srbiji nema ozbiljne društvene reakcije? Odgovor je jednostavan i zabrinjavajući. Rusofilija je u Srbiji iz političkog stava prerasla u identitetsku emociju. Sve što dolazi iz Rusije dobija automatski status prijateljskog i poželjnog.

Vlast tu emociju koristi kao dio političkog marketinga. Parlamentarna opozicija rijetko ulazi u sukob s tom temom jer ne želi izgubiti dio biračkog tijela. Crkvene strukture održavaju ideološku bliskost sa Moskvom, dok tabloidi svakodnevno proizvode narative o ruskom bratstvu.

Rezultat je društvo koje ruski uticaj često doživljava kao prirodan savez, a ne kao bezbjednosni problem.

Region zbog toga osjeća posljedice.

Bosna i Hercegovina nalazi se na prvoj liniji tog političkog eksperimenta. Crna Gora je već imala pokušaj državnog udara povezan s ruskim strukturama. Kosovo ostaje trajni generator nacionalističke velikosrpske mobilizacije. Sjeverna Makedonija je godinama bila meta dezinformacijskih kampanja.

Srbija u toj regionalnoj slici funkcioniše kao centralna tačka.

Rusija donosi strategiju destabilizacije. Srpski svet pruža lokalnu infrastrukturu. Moskva daje politički okvir, a beogradski politički i medijski aparat širi narative koji taj okvir legitimišu.

Zato vijest o državljanima Srbije koji po Evropi raspiruju vjersku mržnju po ruskim instrukcijama nije samo kriminalni slučaj.

To je simptom mnogo šireg procesa.

Dobro vam jutro!

Maligni ruski uticaj na Balkanu ne dolazi sam. On se udomaćio kroz politički, medijski i bezbjednosni sistem koji je spreman da ga prihvati i reprodukuje.

Rusija daje geopolitičku strategiju. Srpski svet daje operativnu mrežu.

A kada se ta dva projekta spoje, rezultat su svinjske glave pred džamijama u Parizu, oskrnavljene sinagoge i destabilizacija evropskih društava.

To nije incident. To je operativni sistem hibridnog rata.

I dok Evropa tek počinje shvatati šta se dešava, Balkan već godinama živi u njegovoj sjeni.