Piše: Dragan Bursać, kolumnista CdM-a
“I sad, da se ne lažemo: ovo nije politika, ovo je klasična talačka kriza. Kneževićev DNP ne pregovara, DNP drži vlast za rever i govori: “Dajte nam prosrpski Ustav. Dajte nam odvojeno biračko tijelo. Dajte nam zastavu. Dajte nam jezik! Dajte nam državljanstva. Dajte nam preko toga sve što nismo dobili na izborima.” A ako ne date – rušimo i vas, i vlast, i državu, i EU put.“
Znate li onaj vic koji kruži Crnom Gorom ovih dana. Ide ovako:
-Izlazite iz vlade je li?
-DNP: Da, ako nam se ne ispune uslovi, izlazimo.
-Oko kolektora je li?
-DNP: Kojeg kolektora?”
Eto vam, poštovani čitatelji, cijela država u četiri replike koji i nisu vic: kolektor je bio jeftini populistički vučićevski mamac, šator je bio tek scenografija, a ultimatum je bio dugoročni plan. Botun i famozni kolektor nisu bili nikakva ekologija, nikakva briga za Zetu, nikakva “referendumska volja naroda”. To je tek bilo zagrijavanje, testiranje granica, pipanje pulsa – koliko daleko može da ide ucjena dok se vlast pravi da je to “dijalog”.
I pokazalo se: može daleko. Baš, bogme, daleko.
Nije kanalizacija, nego identitetska detonacija
Jer čim se kamere ugase, čim se šatorsko platno spakuje, čim se “narod” vrati kućama, ispod snijega izviru pravi razlozi protesta: Ustav, jezik, državljanstvo, fundamentalni simboli. Dakle – temelj crnogorske građanske države. Ne kanalizacija, nego identitetska detonacija.
Predsjedništvo DNP-a je to i napisalo bez stida i srama: ministri Milun Zogović i Maja Vukićević obavezani su da na prvoj sjednici Vlade iniciraju ustavne promjene radi “normiranja srpskog jezika kao službenog”, pa izmjene Zakona o državljanstvu, pa izmjene o državnim simbolima da se trobojka normira kao “narodna zastava”, plus “sveobuhvatan dijalog” o postrojenju za prečišćavanje otpadnih voda u Zeti. Ako nema podrške – ostavke i rušenje podrške Vladi Milojka Spajića, i isto u sljeduje u gradu Podgorici.
Znači: ili ćete mijenjati državu po našem nacrtu, tlocrtu i bokocrtu – ili nećete imati državu koja funkcioniše.
I sad, da se ne lažemo: ovo nije politika, ovo je klasična talačka kriza. DNP ne pregovara, DNP drži vlast za rever i govori: “Dajte nam prosrpski Ustav. Dajte nam odvojeno biračko tijelo. Dajte nam zastavu. Dajte nam jezik. Dajte nam državljanstva. Dajte nam sve što nismo dobili na izborima.” A ako ne date – rušimo i vas i vlas i državu.
U normalnoj demokratskoj zemlji to se zove ucjena. U balkanskom cirkusu to se zove “djelovanje koalicionog partnera”.
Kakav crni Botun?
I nije ovo nikakav spontani “identitetski vapaj”. Ovo je klasičmi format djelovanja “srpskog sveta” u export varijanti: najprije napraviš krizu oko “svenarodnog pitanja”, zatim tražiš “ravnopravnost”, onda tražiš “ispravku istorijskih nepravdi”, pa “jezik”, pa “državljanstva”, pa “simboliku”, pa “institucionalnu reorganizaciju”. Na kraju dobiješ nešto što liči na Republiku Srpsku, samo na moru – sa srpskim programom, srpskim kadrovima i srpskim komandnim centrom.
A komandni centar, da se razumijemo, ne sjedi u Botunu, niti je kad tamo i bio.
Slušajte kako to zvuči kad skinete šminku: “Ignorišu se desetine hiljada sunarodnika u Srbiji”, “diskriminacija lingvističke većine”, “nacionalno dostojanstvo”, “asimilacija srpskog naroda”… To su floskule i frazetine za masovnu upotrebu, isti onaj leksikon koji se godinama prodaje po Beogradu i Banjaluci kao politička roba.
Januar, januar, januar
I onda – kao šlag na tortu – vojvoda Mandić hladno čestita 9. januar, “Dan osnivanja Republike Srpske”, datum koji je u BiH neustavan, i to radi s funkcije predsjednika Skupštine Crne Gore. “Bratske čestitke”, “vrijednosti slobode, pravde i mira”, “stabilnost Zapadnog Balkana”… sve spakovano u isti celofan pristojnosti, a unutra poruka: znamo đe idemo, znamo s kim idemo, i ne krijemo to više jer nema potrebe.
Pa se vi, građani Crne Gore, pitajte: kad predsjednik parlamenta jedne države javno romantizuje politički projekat koji je u susjedstvu simbol rata, etničkog čišćenja i ustavne pobune – da li je to slučajno? Ili je to šifra, mig, signal “bazi” i “centrali” da se program uredno provodi?
U međuvremenu, reakcije stižu. SDP-ova Amina Cikotić je direktno poručila da Kneževića ne zanima Botun, nego rušenje Ustava i evropskog puta. Kao da ga je to ikad i zanimalo, dodao bih. Ili još konkretnije, zato je tu đe jeste da sabotira taj put!
I to je suština: dok se Crna Gora formalno gura ka EU, neko joj podmeće ustavnu minu.
Jer pazite ironiju: DNP se u svom saopštenju poziva i na “Barometar 26” i “evropske vrijednosti”, kao da se u Briselu otvaraju poglavlja na temu “kako uslovljavati vladu da promijeni Ustav po želji jedne male partije”. Ne, poštovani: Evropa ne funkcioniše na ucjenama. To funkcioniše u mahali, u kafani, na parkingu ispred zatske opštine – “ili meni tender ili ti nemoj prolaziti”.
A ovdje se ucjenjuje cijela država.
U mehanizmu je đavo
Najopasniji dio nije ni srpski jezik ni trobojka kao takva, nego mehanizam: manjinski koalicioni partner, sa nekoliko procenata podrške, nameće ustavne promjene pod prijetnjom obaranja vlasti. Danas je to jezik, sutra je izborni sistem, prekosutra je spoljna politika, a onda dođemo do tačke gdje se Crna Gora probudi i shvati da joj je država totalno razmontirana, i to “demokratski”, glasovima u parlamentu, uz osmijeh i priču o “pravima”. Ako se i pobuni.
I tu negdje, u toj tišini između ultimatumskog saopštenja i prve naredne sjednice Vlade, krije se najvažnije pitanje: ima li Spajićeva većina kičmu i dostojansto ili ima samo kalkulator?
Jer ovo nije samo test za PES. Ovo je test za sve u toj vlasti: i za Demokrate, i za manjinske partije, i za svakog ko se kune u evropski put. Ako danas pristanu na ucjenu, sutra će živjeti u državi u kojoj se vlada ne formira programom, nego ucjenjivačkom licitacijom.
I još važnije, živjeće u državi u kojoj je izvršen puč nad ustavnim, građanskim sistemom i u kojoj je uvedena nacionalna parija. Kažem vam, RS na moru.
S onu stranu vica
A građani? Građani već daju odgovor u komentarima: “skup sluga Vučića”, “posrbice idite kod gazde”, “čisti napad na Ustav”… U tim rečenicama ima i bijesa, i straha, i umora. Ali ima i jedne zdrave intuicije: da se ovdje ne vodi rasprava o “pravu”, nego borba za kontrolu države. I da Botun nije bio početak kraja, nego generalna proba i možda kraj početka.
Zato se ne vraćamo mi na “kolektor”. Kolektor je kulisa.
Mi se vraćamo na Ustav. Na državu. Na činjenicu da Crna Gora danas izgleda kao kuća u kojoj sitni podstanar prijeti da će srušiti zidove ako mu ne prepišu vlasnički list.
E, sad neka vlast bira: ili će se ponašati kao uprava države – ili kao upravnik zgrade koji se plaši galame iz stana broj 6.
Jer ucjena je uvijek ista: kad jednom prođe, vraća se UVIJEK jača. A kad se jednom Ustav kroji po taborskom diktatu, više se ne kroji u Podgorici, nego tamo đe se diktat piše, neđe daleko na sjeveru.
I tu vic prestaje da bude vic. Tu vic postaje idejni i operativni plan.
CDM
